تنوع مرکبات در کُترا
۲ مرداد ۱۴۰۵ ساعت ۰۸:۱۱
در مورد کشت مرکبات در کُترا دو روایت وجود دارد:
۱. ابتدا با کاشتن نارنج و سپس پرتقال که با پیشنهاد حاجی نظر طالقانی توسط میربهرام بهرامی پدر سیّد مهدی بهرامی از سیاورز به کُترا آورده شد.
۲. در زمان حکومت رضا شاه مردم زمین را آباد نمیکردند. روزی رضا شاه به هتل رامسر آمد و دستور داد از هر روستا افراد با سواد و با نفوذ چند نفر را به هتل دعوت کردند. از روستای کُترا و اطراف آن هم افرادی به نام های سیّد مهدی بهرامی، جعفر صادقپور، علی اصغر اکبری، حاجی قربان محمدعلی پور و شاید هم افراد دیگر به رامسر رفتند. رضا شاه در هتل بود، همه در حالی که مانند چوب خشک به او نگاه میکردند، او یک پرتقال رسیده را به هوا انداخت و گفت: میدانید این چیست؟ این زَر است. همه چیز آن قابل استفاده است؛ خودش خوردنی است. با روغنِ پوست آن میتوانید چراغ موشی را روشن نگهدارید و تخم آن را بکارید تبدیل به نهال میشود. پس از آن به همهی آنهایی که دعوت کرده بود، بذر پرتقال تحویل داد و گفت که باید بکارید چون در غیر این صورت، مردم این زمینها را آباد نمیکردند؛ من تا ۲۰ روز دیگر میآیم ببینم کاشتید یا خیر. وقتی افراد برگشتند خیلیها شروع کردند به آباد کردن زمین ها چون دولت به ازای هر جریب زمینِ، آباد ۵ تومان بلاعوض پول میداد. لازم به توضیح است بعدها که درخت پرتقال تولید شد، بین درختان پرتقال را کشاورزان کنف و زردچوبه کشت میکردند.
انواع پرتقال عبارتند از: پرتقال تخمی قدیمی که پایه ی آن بذر است؛ میوه ی آن بسیار شیرین بوده و درخت پر تیغ و تنومند میشود.
پرتقال محلی یا رسمی که روی پایهی نارنج پیوند میشود؛ درخت پر تیغ و تنهی آن از درخت تخم کار کوچکتر و میوه آن هم به شیرینی میوهی تخمی نیست.
پرتقال هاملین، که ظاهر درخت مانند پرتقال رسمی است ولی درخت کوتاه تر از آن است؛ پوست میوه نازک و به ندرت تخم دارد و بسیار شیرین و خوشمزه است.
پرتقال کربلایی که از قدیم در کُترا وجود داشت، شاید مناطق دیگر تنکابن به این اسم تا حالا نشنیده باشند؛ میوه آن زود رَس و شیرین است.
پرتقال تامسون معمولی، تامسون ناول و تامسون خونی؛ معمولی چون روی پایهی نارنج پیوند میشود پوست کلفت دارد و تاول چون روی پایه ای مانند سیترنج و سیتروئن مورو پیوند میشود روغنی و پوست نازک دارد. تامسون خونی که شکل و اندازهی آن مثل تامسون معمولی است، امّا داخلش خونی و پشت آن تا حدودی قرمز رنگ است.
پرتقال خونی قدیمی یا معمولی که یک سال زیاد محصول میدهد و ریز میشود و سال بعد کم محصول میدهد و درشت میشود.
پرتقال خونی مُرو که شبیه تامسون است؛ درشت، شیرین و خوش مزه است.
پرتقال واشنگتن درختش بزرگتر از تامسون و میوهی آن پهن است، بعد عید آبدار و خوشمزه میشود.
پرتقال والنسیا که بعد عید میرسد و تا پاییز ماندگاری دارد و شبیه پرتقال محلی است.
نارنگی:
نارنگی محلی قدیمی که درخت آن بزرگ میشد و میوه ی آن نسبت به دیگر نارنگی ها دیرتر میرسد و بسیار خوشمزه است.
نارنگی لی(lee)، که شبیه نارنگی محلی و یونسی است.
نارنگی کلماتین یا کرمارتین، بسیار شیرین و خوشمزه است امّا تخم زیاد دارد و برگ های آن ریز است.
نارنگی اُنشو، که بدون تخم است و درخت چتری و زیاد بزرگ نمیشود و میوه آن خیلی زود رس است.
نارنگی پیج، که تقریباً شبیه کلمانتین و نارنج است، خوشرنگ و خوشمزه است و خاصیت انباری بسیار بالایی دارد.
نارنگی تانجیلو، شبیه گلابی است و خوش رنگ.
لیمو:
لیمو شیرین، درخت آن پر تیغ است، میوه آن هنگام خوردن اول شیرین ولی بعداً کمی به تلخی میزند. مصرف لیمو شیرین برای سرما خوردگی بسیار خوب است.
لیمو ترش، جدیداً مورد توجه قرار گرفته است، چون پزشکان بر استفاده از آن تأکید میکنند. بسیار مورد استفاده خانم ها در پخت و پز قرار میگیرد و تقریباً میوهی تزئینی هم هست.
انواع مرکبات دیگر عبارتند از: گرفرود(گریپفرود) معمولی، گرفرود تو سرخ و نوعی دیگر به نام پابلو شبیه گرفرود که از آن بزرگتر است.
دارابی، که اندازه آن از پرتقال تامسون بزرگتر و از گرفرود کوچیکتر است.
کامگواد، میوهی آن ریز و زینتی است و چون میوهی آن صادراتی و تجاری است و در قنادی ها استفاده میشود، بسیار گران است.
بادرنگ، بالنگ؛ که از قدیم در کترا وجود داشت. بادرنگ وقتی رسیده شد کاملاً زرد و قشنگ میشود، اما بالنگ خیلی زرد نمیشود. بیشترین مصرف آن در مرباجات و قنادی ها است و بعضی افراد آن را همراه چایی میخورند.